Năm 2011, lợi nhuận sau thuế toàn hệ thống ngân hàng tăng 15,1% so với 2010. Dù vậy, theo đánh giá của Ngân hàng Nhà nước, mức này vẫn thấp hơn nhiều ngành khác.
Thứ tư, 20/6/2012 | 15:36 GMT+7 "Ngân hàng không lãi khủng như công bố" Năm 2011, lợi nhuận sau thuế toàn hệ thống ngân hàng tăng 15,1% so với 2010. Dù vậy, theo đánh giá của Ngân hàng Nhà nước, mức này vẫn thấp hơn nhiều ngành khác.
Cơ quan thanh tra giám sát Ngân hàng Nhà nước vừa có báo cáo về lợi nhuận của ngân hàng năm 2011. Lãi sau thuế toàn hệ thống năm 2011 tăng trưởng 15,1%. Trong số này, có một nửa số nhà băng bị giảm lợi nhuận so với 2010. Số ngân hàng kinh doanh thua lỗ chiếm hơn 10% toàn hệ thống.
Ngân hàng Nhà nước cho biết thêm, việc một số nhà băng công bố con số lợi nhuận cao trên các phương tiện thông tin đại chúng và gây ra những ý kiến khác nhau trong khi doanh nghiệp khó khăn, sản xuất ngưng trệ, phá sản. Trong khi đó, lợi nhuận ngân hàng Việt Nam chỉ ở mức trung bình. So với mức tăng 22,85% của vốn chủ sở hữu và 18,55% của quy mô tài sản có, con số tăng trưởng lợi nhuận 15,1% trong năm 2011 chưa thấm vào đâu.
Thậm chí, so với năm 2010, hai chỉ số quan trọng phản ánh hiệu quả kinh doanh, tỷ suất sinh lời của các ngân hàng là lợi nhuận so với tổng tài sản (ROA) và lợi nhuận so vốn chủ sở hữu (ROE) còn thấp hơn. Cụ thể, năm 2011, ROA là 1,09% và ROE 11,86%. Còn năm 2010, hai chỉ số này lần lượt là 1,29% và 14,56%. So với 10 ngành khác của nền kinh tế, ROE của ngân hàng đứng thứ 6, còn ROE thấp nhất. Còn nếu so với ROE các ngân hàng trong khu vực Đông Nam Á thường 14-15%, thế giới 17%, mức mà các ngân hàng Việt Nam đạt được cũng đang thấp hơn.
Ngân hàng Trung ương cũng nhận định, có sự chênh lệch lớn trong lợi nhuận nhà băng Việt Nam. Con số tăng trưởng 15,1% toàn hệ thống chủ yếu do sự tăng trưởng của một số nhà băng có quy mô tổng tài sản, vốn chủ sở hữu lớn, năng lực điều hành, quản trị rủi ro tốt. Ngược lại, những đơn vị năng lực yếu, quản trị rủi ro kém, phải tăng mạnh lãi suất huy động và đối mặt nợ xấu tăng có kết quả kinh doanh thấp, thậm chí lỗ lớn trong năm 2011.
Tại thời điểm 31/12/2011, số liệu lợi nhuận chưa phản ánh đầy đủ chi phí. Phần chi phí dự phòng rủi ro tại cuối năm tài chính 2011 chưa thể hiện đầy đủ con số cả năm. Số tuyệt đối và tỷ lệ nợ xấu của các ngân hàng đã liên tục tăng, nhất là các tháng cuối 2011 và đầu 2012.
Các khoản được trích lập rủi ro mới chỉ là cấp tín dụng. Trong khi đó, một số tài sản tiềm ẩn rủi ro khác như đầu tư vào trái phiếu doanh nghiệp lại chưa được phân loại, trích lập dự phòng. Trong bối cảnh bất động sản biến động mạnh, các tài sản đảm bảo là bất động sản không được định giá, khiến cho trích lập dự phòng rủi ro của ngân hàng thiếu thực tế.
"Áp lực" tối đa hóa lợi nhuận đáp ứng kỳ vọng của cổ đông cũng là nhân tố khiến cho các ngân hàng phải tăng lợi nhuận. Điều này thể hiện rõ nhất khi Chính phủ thực hiện thắt chặt tiền tệ và dồn một số ngân hàng vào khó khăn trong huy động.
Điểm lại những lý do khiến cho lãi công bố của nhiều nhà băng trong năm 2011 tăng cao, Ngân hàng Nhà nước kết luận, xu hướng lợi nhuận tăng phù hợp với quy mô tài sản, nguồn vốn chủ sở hữu, khả năng quản trị, điều hành của từng ngân hàng. Tuy nhiên, cơ quan này cũng khuyến cáo, các nhà băng cần phải đánh giá đầy đủ, khách quan về con số đã công bố. Sắp tới, Ngân hàng Nhà nước có thể sẽ sửa đổi các bất cập trong quy định phân loại nợ, trích lập dự phòng, xử lý rủi ro nhằm đánh giá đúng hơn về lợi nhuận của các ngân hàng.
Trước khi Ngân hàng Nhà nước lên tiếng về lợi nhuận của hệ thống, dư luận đã "nổi sóng" về chuyện ngân hàng lãi "khủng" cũng như thu nhập, thù lao, lương thưởng của cán bộ, nhân viên ngành ngân hàng trong năm 2011 cao ngất. Trong khi doanh nghiệp kiệt quệ, sản xuất đình đốn, phá sản hàng loạt, phải cắt giảm nhân công... thì ngân hàng (cũng là một doanh nghiệp) lãi cao và trả lương cho nhân viên, cán bộ hậu hĩnh.
Năm 2011, lương bình quân của nhân viên một số ngân hàng ông lớn vượt 20 triệu đồng mỗi tháng. Thậm chí, có nhà băng còn tuyên bố trả lương tháng 10.000 USD cho cán bộ giỏi. Riêng mức thù lao chi trả cho hội đồng quản trị của một số ngân hàng khác lên tới cả tỷ đồng. Trong khi một số ngành khác như chứng khoán, bất động sản, sản xuất, mức này dưới 5 triệu đồng một tháng, thậm chí không có thù lao.
Cuối năm 2011, trả lời chất vấn của đại biểu Quốc hội về mức lãi "khủng" của các ngân hàng, Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Nguyễn Văn Bình cho biết, mức này không cao so với các lĩnh vực khác. Ông trần tình, một ngân hàng quy mô trung bình đã quản lý tài sản lên tới 50.000 tỷ đồng đến 60.000 tỷ đồng mà lãi chỉ vài ba trăm tỷ đồng là thấp. "Nếu lãi ngân hàng quá lớn thì giá cổ phiếu của các tổ chức tín dụng đã phải cao, nhưng thực tế thì đang rất thấp", Thống đốc nói.
Người đứng đầu Ngân hàng Trung ương nói thêm, một số nhà băng muốn quảng bá thương hiệu nên công bố lợi nhuận cao, khiến dư luận hiểu lầm. Theo ông, lợi nhuận chỉ chính thức là lợi nhuận khi đã trừ đi các khoản chi phí, dự phòng rủi ro.
Tuệ Minh
